Stel je voor dat je in 1995 per website had moeten betalen. Een tientje per maand voor de krant, een tientje voor de encyclopedie, een tientje voor de reisgids, en elke keer een apart wachtwoord en een aparte rekening. Niemand zou dat vol hebben gehouden, en het is ook niet gebeurd: de betaling verschoof naar de laag eronder, naar de internetverbinding en later naar advertenties en abonnementen op bundels.
Precies dat model hanteert de AI-markt in 2026 nog wel. Je betaalt €21,02 aan OpenAI, €21,02 aan Anthropic, €21,99 aan Google en €21,02 aan Perplexity, en dan heb je vier keer ongeveer hetzelfde gekocht met vier verschillende sterke punten. Het is een structuur die past bij een markt waarin een handvol bedrijven een schaars product had. Die schaarste is aan het verdwijnen, en dus verdwijnt de structuur ook.
Dit stuk is een beschouwing, geen productbrochure. Alle cijfers erin zijn de gecontroleerde prijzen van augustus 2026, maar de conclusie is een mening: betalen per AI-aanbieder is een tussenfase.
De twintig euro die nooit beweegt
Sinds ChatGPT Plus in 2023 op $20 per maand ging, is dat bedrag het anker van de hele markt geworden. Kijk naar wat er nu staat: ChatGPT Plus €21,02, Claude Pro €21,02, Perplexity Pro €21,02, Poe Premium €21,01, Cursor Pro €21,02, Google AI Pro €21,99, Microsoft 365 Premium rond de €21. Zes aanbieders met verschillende modellen, verschillende kostenstructuren en verschillende doelgroepen, en toch zit er nog geen euro tussen.
Dat is geen samenzwering, maar prijsankering. Als je klanten weten dat AI twintig euro kost, is elke andere prijs een verhaal dat je moet uitleggen. Het gevolg is wel dat de prijs je als koper niets meer vertelt. Je kunt op prijs niet kiezen, dus kies je op functies, op gewoonte, of op wat je collega gebruikt.
De randen bewegen inmiddels wel. Aan de onderkant kwamen ChatGPT Go ($8, €8,41) en Google AI Plus (€7,99) erbij, twee plannen die een jaar geleden niet bestonden. Aan de bovenkant staan Pro Max-abonnementen van $200 en SuperGrok Heavy van $300. Het middensegment van €21 wordt langzaam leeggezogen van twee kanten.
Wat er met de prijzen onder de motorkap gebeurde
Terwijl het abonnement niet beweegt, gaat de prijs van de modellen zelf hard omlaag. Dit zijn de API-prijzen per miljoen tokens van de drie OpenAI-modellen die allemaal op 9 juli 2026 uitkwamen.
| Model | Context | Invoer $/M | Uitvoer $/M | Positie |
|---|---|---|---|---|
| GPT-5.6 Sol | 1,05M | 5 | 30 | Vlaggenschip |
| GPT-5.6 Terra | 1,05M | 1,25 | 10 | Middensegment, ongeveer het vlaggenschip van vorig jaar |
| GPT-5.6 Luna | 1,05M | 0,10 | 0,80 | Instap, standaardmodel voor gratis gebruikers |
Op 30 juli 2026 verlaagde OpenAI de prijs van Luna met 80% en die van Terra met 20%. Het gevolg: een model dat ongeveer doet wat GPT-5.5 vorig jaar deed, kost nu $1,25 per miljoen invoertokens. En het instapmodel dat een gratis gebruiker onbeperkt mag gebruiken, kost tien cent per miljoen invoertokens.
Denk daar even over door. De capaciteit waar mensen vorig jaar €21 per maand voor betaalden, is nu zo goedkoop dat OpenAI hem sinds 6 augustus 2026 onbeperkt weggeeft aan gratis gebruikers, met een Think-knop erbij voor zwaardere vragen. Claude doet iets vergelijkbaars door Claude Sonnet 5, het model dat betalende gebruikers dagelijks inzetten, ook in de gratis laag te zetten.
| Model | From | Released | Context | Dutch | Best for |
|---|---|---|---|---|---|
| GPT-5.6 Sol | OpenAI | 9 July 2026 | 1,05M tokens | Good | Heavy analysis, agents and professional work |
| GPT-5.6 Terra | OpenAI | 9 July 2026 | 1,05M tokens | Good | Daily work at a lower price |
| GPT-5.6 Luna | OpenAI | 9 July 2026 | 1,05M tokens | Fair | Quick questions and high volumes |
De gratis laag eet het middensegment op
Dit is de belangrijkste verschuiving van 2026, en hij krijgt te weinig aandacht. Een gratis account is geen demo meer.
Onbeperkt tekstchatten op GPT-5.6 Luna dekt het overgrote deel van wat een normale gebruiker vraagt: mails, samenvattingen, vertalingen, uitleg, brainstormen. De limieten die overblijven zitten op uploads, beeldgeneratie en tools. Bij Claude krijg je gratis Sonnet 5 met een contextvenster van een miljoen tokens, en dat is het beste model voor Nederlandse teksten dat er is; in onze taaltest scoort Claude een 5 op 5.
Voor de aanbieders betekent dit dat het abonnement niet meer verkocht kan worden met "je krijgt een beter model". Het moet verkocht worden met wat eromheen zit: Sora 2 en GPT Image 2 bij ChatGPT Plus, NotebookLM en 2 TB opslag bij Google AI Pro, Claude Code en Claude Cowork bij Claude Pro, bronvermelding bij Perplexity. Het abonnement is een pakket geworden waarin het model bijna het minst onderscheidende onderdeel is.
Dat is een wankele positie. Zodra iemand die randfuncties losknipt of goedkoper aanbiedt, blijft er weinig over om €21 mee te rechtvaardigen. Dat argument staat verder uitgewerkt in waarom één AI-abonnement beter is dan alleen ChatGPT.
Waarom aggregatie de logische uitkomst is
In elke markt waar het onderliggende product goedkoop en inwisselbaar wordt, verschuift de waarde naar de laag die het bundelt. Dat is met muziek gebeurd, met televisie, met telefonie. Er is geen reden om aan te nemen dat AI-modellen daar de uitzondering op zijn.
De praktijk wijst al die kant op. Vraag een willekeurige gebruiker wat hij gebruikt en het antwoord is bijna nooit "alleen ChatGPT": het is ChatGPT voor beeld, Claude voor teksten, Gemini voor documenten, Perplexity als het moet kloppen. Dat is een volkomen rationele werkwijze, want de modellen zijn nu eenmaal goed in verschillende dingen. Alleen straft de markt hem af, want elk model zit achter zijn eigen paywall.
What do you pay per month today?
Tick what you have
- You, now
- €64.03
- 3 subscriptions · €768.36 per year
- GoedkopeAI Plus
- €12.95
- All models, one bill
- You keep
- €51.08 /mo
- €612.96 per year
Amounts per month, in euros including VAT.
Start freeDe rekensom is niet subtiel. ChatGPT Plus, Claude Pro en Google AI Pro samen kosten €64,03 per maand en €768,36 per jaar. Voeg Perplexity Pro en SuperGrok toe en je zit op €116,58 per maand, bijna €1.400 per jaar. Meer daarover in waarom meerdere AI-abonnementen geldverspilling zijn.
Poe was de eerste die dit doorhad en bundelt sinds 2023 tientallen modellen achter één abonnement. Dat het niet de eindvorm is, laat Poe zelf zien: het rekent af in compute points, wat betekent dat je vooraf nooit precies weet wat een vraag kost of hoe ver je komt. Bovendien is de bundel versoberd — het gratis tarief ging rond maart 2026 van circa 3.000 naar circa 300 points per dag en Premium van 1.000.000 naar 660.000 points per maand — en punten rollen niet door. Het idee klopt, de uitvoering vraagt om iets voorspelbaarders.
Wat niet goedkoper wordt
Een eerlijke beschouwing noemt ook de tegenkrachten, want "alles wordt gratis" is een luie voorspelling.
De bovenkant blijft duur. Claude Fable 5 kost $10 per miljoen invoertokens en $50 per miljoen uitvoertokens, en zit zelfs niet inbegrepen in Claude Pro: in de apps reken je dat af met vooraf gekochte credits. De nieuwste generatie is elk jaar opnieuw duur, ook als de vorige generatie instort. Wat goedkoop wordt is niet AI, maar de AI van vorig jaar.
Agents en langlopende taken duwen de andere kant op. Een model dat een half uur zelfstandig doorwerkt verbruikt vele malen meer tokens dan een chatvraag, en dat is precies de richting waarin de dure abonnementen bewegen: Pro-plannen van $100 en $200 en Poe-pakketten tot 8,25 miljoen points bestaan omdat er gebruikers zijn die dat opmaken.
En video en beeld zijn duur gebleven. Sora 2, Veo 3.1, GPT Image 2 en Nano Banana Pro zijn precies de functies waar aanbieders limieten op houden, ook voor betalende gebruikers.
De waarschijnlijke uitkomst is dus geen wereld waarin alles gratis is, maar een wereld waarin de rekening scheefloopt: dagelijks gebruik wordt bijna gratis en de zware randen worden apart afgerekend. Dat is een sterk argument voor bundels, want een bundel kan het goedkope gebruik afvlakken tegen het dure.
Wat dit betekent voor je keuze nu
Voorspellingen zijn leuk, maar je moet vandaag iets kiezen. Vier praktische gevolgtrekkingen.
Sluit geen jaarabonnementen af die je niet nodig hebt. In een markt waarin prijzen binnen een maand met 80% kunnen dalen, is twaalf maanden vooruit vastleggen een dure vorm van zekerheid. Wil je toch stoppen, dan staat in AI-abonnement opzeggen hoe dat per aanbieder werkt.
Test eerst de gratis laag, echt een maand lang. Een flink deel van de mensen die €21 per maand betaalt, zou het verschil met gratis niet merken.
Kies bij twijfel op wat níet snel verandert. Waar je data wordt verwerkt, hoe goed een model Nederlands schrijft en of je facturen in euro's krijgt, zijn stabielere criteria dan welk model deze maand vooroploopt. Welke modellen er zijn en wat ze doen staat in alle AI-modellen op een rij, en de prijzen naast elkaar in de complete vergelijking.
Betaal voor toegang, niet voor een merk. Zodra je merkt dat je tussen twee of drie aanbieders heen en weer springt, betaal je twee of drie keer voor hetzelfde soort toegang.
Dat laatste is waarom wij bestaan: één Nederlands abonnement voor €12,95 per maand met alle modellen erin, met vaste limieten in plaats van compute points en facturen in euro's inclusief btw. Wat we niet kunnen beloven is dat we de randfuncties van de grote aanbieders vervangen. Sora 2, de Office-integratie van Microsoft en de opslag van Google zitten er niet in, en als dat je hoofdreden is om te betalen, ben je bij die aanbieder beter af. Ons argument gaat over de modellen, niet over alles eromheen.
Frequently asked questions
Worden AI-abonnementen goedkoper?
De abonnementen zelf niet: de standaardprijs staat al jaren op $20 per maand, oftewel €21,02 inclusief btw. Wat wel hard daalt is de prijs van de modellen zelf. OpenAI verlaagde op 30 juli 2026 de prijs van GPT-5.6 Luna met 80% en die van Terra met 20%, en er kwamen instapabonnementen bij van €7,99 en $8.
Waarom kost bijna elk AI-abonnement rond de twintig euro?
Omdat ChatGPT Plus in 2023 op $20 ging en de rest van de markt dat bedrag als anker heeft overgenomen. Tussen ChatGPT Plus, Claude Pro, Google AI Pro, Perplexity Pro en Poe Premium zit nog geen euro verschil, terwijl de onderliggende kosten flink uiteenlopen.
Is het slim om nu meerdere AI-abonnementen te nemen?
Zelden. ChatGPT Plus, Claude Pro en Google AI Pro samen kosten €64,03 per maand en €768,36 per jaar, terwijl de meeste mensen niet meer dan één model tegelijk gebruiken. Een bundelabonnement of een gratis laag dekt in de praktijk het grootste deel van het gebruik.
Wat is een bundelabonnement voor AI?
Eén abonnement dat je toegang geeft tot de modellen van meerdere aanbieders, zodat je per taak kunt kiezen zonder overal apart te betalen. Poe doet dit met compute points, wij doen het met vaste limieten en Nederlandse facturen in euro's.